Helena Jansz in gesprek met fotograaf Kees Hageman

 

In alles zit schoonheid!

Schuif aan! Dit gaat niet alleen over eten

 

“Doorrijden langs de groene loods tot je niet meer kunt,” klinkt er uit de intercom. Achter me sluiten de zwarte hekken zich traag weer in het slot. De begroeting is buitengewoon vriendelijk. Ik kom ogen tekort in de zorgvuldig aangelegde tuin in mediterrane stijl.  Na het organisch tuinstel in verweerd teak, dat ik later op foto’s herken, staan we ineens stil. “Welkom in het paradijs!” zegt mijn gastheer, de handen geopend. We betreden de studio en hier zal ik de komende uren een slordige duizend foto’s te zien krijgen. 

 

Mediterraan kopstuk 

Op Eager, een online fotomagazine en galerie die foto’s in serie aanbied, val ik voor een regen van vers geplukte olijven die in een ton storten. De vaart en beweging is voelbaar, alsof ik er zelf bijsta. Meteen ga ik op zoek naar meer werk van deze fotograaf en ja, ik heb de hand van Il Maestro van de culinaire fotografie herkend: fotograaf en decorateur Kees Hageman. Ik kom er al snel achter dat de paar juwelen die ik van hem ken, er enkele zijn uit een bijna ongeloofwaardige reeks.

 

Ingepakte aubergines 

We nemen plaats achter twee beeldschermen.  Links boven aan de wand een vergroting van een drietal aubergines ingerold in plastic. Op het eerste gezicht zie ik een abstract beeld: eenvoud, vorm, beweging, kleur en spiegeling. Na meer werk uit deze serie gezien te hebben en de geduldige uitleg van de meester ontdek ik hoe de foto in elkaar zit. “Door die waanzinnige kreukels krijg je ontzettend spannende beelden.”

Hageman is begonnen met fotograferen in een tijd dat je alles aanpakte. Het plezier in zijn vak straalt van hem af. “Ik heb zoveel fases doorlopen en in een brede wereld gewerkt. Dat is zo leuk! In de tijd dat ik begon met fotograferen kon je je niet permitteren om te specialiseren, want dan had je geen werk. Vroeger deed je alles, iedereen wilde modefoto’s. Ik ging met modellen op reis en door mijn werk voor de Avenue heb ik bekendheid gekregen. In dertig jaar tijd heb ik nooit om werk hoeven vragen, het kwam elke dag naar me toe. Ik stond dag en nacht te fotograferen.” 

 

Rembrandt

Op het scherm verschijnen handen die een soepel deeg kneden. Meel dwarrelt neer op de ovenspade.  “Allemaal met daglicht gefotografeerd, bijna Rembrandt. Daardoor krijg je diepte, reliëf, bobbels. Als je het vlak fotografeert krijg je die uitdrukking niet. Een feestje, zoals het licht er op valt en dat meel dat hij er op gooit!” Je ziet het deeg rijzen en de pasgeborene wordt uiterst voorzichtig opgetild en naar de gloeiendhete oven gedragen. Het geurend knapperig brood van straks zie je al voor je.

 

“Je zintuigen, ogen, neus en mond, moet je niet tegenwerken”

 

Culinaire pornografie  

Hageman onderscheid zijn culinaire fotografie in twee vormen. De culinaire pornografie waarbij het water je in de mond loopt en een vorm waarin de schoonheid van het gerecht wordt uitgelicht. Het samengaan van eten en sensualiteit behoeft geen uitleg, dat is al vanaf de oudheid onderwerp. Het kijken naar voedsel vanuit haar schoonheid komt voort uit de klassieke schilderkunst.

 

 

Kookboeken

Hageman heeft veel kookboeken gemaakt, waaronder “Da Mario”. “Ik ben met ze mee geweest naar Italië. Een familie die zich bij het ontbijt al afvraagt wat ze met de lunch gaat eten, maakt me dolblij. Ik heb daar zo’n leuk contact met Italiaanse families gehad. Het enthousiasme en oprechtheid over hun eigen producten en keuken vind ik zo leuk. Tegen de herfst worden ze allemaal zenuwachtig, omdat ze paddenstoelen moeten gaan zoeken. En dan maken ze daar de allermooiste gerechten van. Maar paddenstoelen, vergelijkbaar met de Italiaanse, vinden we hier op de Veluwe!” 

 

Orangerieruiten

Hageman laat me een diversiteit aan paddenstoelen zien. Een op de huid gefotografeerde truffelschaaf met vers schaafsel, scherp tot in het fijnste detail. De foto is van een helderheid als glas. Spiegeling en reflectie zijn geliefde thema’s in Hagemans werk waar hij op verschillende manieren gebruik van maakt. “Ik fotografeer alles met daglicht. Met een reflectiescherm creëer ik een extra lichtbron. Zie je hoe prachtig zo’n truffel? En je ziet altijd die geblokte ruiten in mijn werk, orangerieruiten. Als je op flessen en wijn de reflectie van zo’n ruit ziet, dan weet je dat ik bezig ben geweest.” 

 

Hageman geeft antwoord op mijn vragen in beelden. Al zoekend roffelen zijn vingers van zijn vrije hand zachtjes op het tafelblad, de andere hand bedient de muis. Zijn passies blijken divers, zijn laatste is glas

 

Los van de realiteit

Al pratend en kijkend raak ik verstrikt in een veelheid aan beelden. Hageman laat me geen chronologische volgorde zien, maar vliegt in tijd en onderwerp heen en weer: een doorgesneden granaatappel, modelfotografie, een make-uplijn, het gezicht van een model met veertjes als wimpers, een schaal glanzende vissen, rollende of wild opspattende schuimkoppen, haarscherpe frambozen met ragfijne stekelige haartjes, een uitsnede van galopperende Arabische witte  paardenbenen, een mouthwatering gerecht, het Guggenheim in Bilbao, een serie sinaasappelen op verkreukeld oranje cadeaupapier. Iedere foto straalt eenzelfde fijnzinnige of beter gezegd geheimzinnige sensualiteit uit. En dan verschijnt er iets heel anders op het grote scherm. Een caleidoscoop van vorm, kleur en beweging. Kleuren die op, onder en tussen elkaar doorbewegen,  zich weerspiegelen en vervormen. Hagemans werk heeft zich losgemaakt van de realiteit en is zijn eigen weg gegaan.  

 

Waanzin en kracht

We gaan nog even terug naar zijn geliefde thema water. Door een korte sluitertijd te kiezen wordt  de straal van een fontein bevroren in zijn beweging en ziet er uit als een grillig sculptuur. Sprankelende foto’s van rollende golven en opspattende schuimkoppen veroorzaken een fysieke sensatie. Op groot formaat hangen ze ook in het zwembad van het buitengewone vakantieoord “Hof van Saksen” in Drenthe. Dit is niet alleen talent , maar het geduld van een adelaar die rondjes cirkelt boven zijn prooi en het juiste moment afwacht om toe te kunnen slaan. “Op deze plek hebben we drie dagen gemediteerd. Twee dagen kwam de wind uit zee, die waait alle troep terug, dus de camera’s zaten onder het zout en ellende. Maar de derde dag ging de wind vanuit de kust de zee in, met het gevolg dat je op de eerste rang zat en je op een stoel uren naar de zee kon kijken. Moet je zien wat een waanzin, wat een kracht!” 

 

Eigen beeld

Op de terugweg laat ik de overweldigende hoeveelheid aan informatie bezinken. Ik  wordt getergd door de vraag waar zijn abstractie begonnen is? Het ligt voor de hand Hageman zelf de vraag te stellen, maar ik doe het niet, nog niet. Het is alsof ik het al gezien heb, maar niet bewust heb waargenomen, dus zoek ik een verklaring in het rationele. Iedere kunstenaar, fotograaf zoekt naar een eigen beeld, een vorm, naar verdieping en naar de ruimte om dat te doen . Wat diep van binnen broeit moet uiteindelijk een weg naar buiten vinden om vorm te krijgen. Ik kom er niet uit, het aanknopingspunt, dat beslissende moment  moet ik gezien hebben, maar waar? Ik haal de beelden en onderwerpen nog eens voor mijn geestesoog, speur opnieuw zijn website af en dan, ja dan denk ik het gevonden te hebben. Ik bel Hageman op: Heb je deze week tijd? Ik heb nog wat vragen.

 

Zijn fotografie ontwikkelt zich van toegepaste fotografie naar half-abstracte glaskunst

 

 “Ik heb geen idee, ik heb altijd al een fascinatie voor glas gehad.”  

In de keuken schuift Hageman de kopjes onder het koffieapparaat  en het voelt alsof ik in één van zijn foto’s verdwaald ben. De basilicum geurt en het rood van een zestal tomaatjes contrasteert met het tafelblad. Een reusachtige vitrinekast vol prachtig serviesgoed lokt mijn oog, maar we gaan naar zijn studio waar een serie flessen in golvende lijn staat opgesteld en in opdracht gefotografeerd wordt. Hageman laat me de eerste resultaten zien. Een palet van kleur reflecteert in de hals van de fles. “Ik kan niet verder, want het waterniveau in de hals is ongelijk.”

Achter de twee monitors zoeken we het antwoord in beelden. Ik wil de truffelschaaf nog eens zien. Deze stamt uit 2002 en in die periode is Hageman ook begonnen met zijn half-abstracte glaskunst. Al speurend gaan we de foto’s nogmaals langs. En dan, als ik het eigenlijk niet meer verwacht, tussen een sprankelende helderheid waarin die eigengereide speling van licht en kleur vibrerende  vervormingen doet ontstaan, krijg ik eindelijk mijn antwoord. Drie woorden vormen Hagemans lippen: “spiegeling veroorzaakt abstractie.”

 

“Ik zie elke dag wat, ik kan niet wachten om te beginnen en iets leuks te knippen“

Na de middelbare school ging hij in dienst bij Hamelberg en van Agtmaal (Amsterdam) en leerde daar de technische kant van het vak. De donkere kamer in, eerst zwart-wit, later kleur. Eindeloos ontwikkelen en  retoucheren. De kunst van het zien leerde hij zichzelf en werd een tweede natuur. Vanuit zijn brede werkvlak: reclame, mode, reisreportages, landschappen, boeken en kookboeken, restaurants, interieurs, musea en wijn kijkt Hageman terug op een veelomvattende carrière, die gewoon voortgaat. De half-abstracte kunstvormen, zijn laatste passie is een nieuw begin. Fotograaf Kees Hageman is niet onder één noemer te vangen. Hij is een integer en voorkomend man in wie een combinatie van natuurlijke vanzelfsprekendheid,  onbevangenheid, geduld, een kritisch oog voor precisie, de zekerheid van een bekwaam vakman en een oneindig plezier zich verenigd hebben.  Van ieder onderwerp weet hij een feestje te maken. “Het leven wordt pas interessant als je iedere dag verrast wordt.”