Helena Jansz in gesprek met landschapsfotograaf Martin Kers

 

 

Een persoonlijke keuze                       

 

Een weg in de sneeuw is niet voorbedacht om mooi te zijn, het is wat het is en dat is waar ik op uit ben!

 

Ruimte

Meteen als je het boek openslaat zie je ruimte. Een watervlakte met zeilboten en daarboven een bewolkte Hollandse lucht. Heel subtiel staat rechts boven “voor Marijke” gedrukt. Dit ingetogen begin schetst al een aardig beeld van de persoon achter de foto’s. Het dikke boek is een compositie uit eigen archief dat in twee jaar tijd tot stand kwam. Geen chronologische volgorde en geen data. Uit ontelbaar dia en digitaal materiaal is de zorgvuldige selectie gecomponeerd. Martin Kers keert vaak terug naar eenzelfde plek in een ander jaargetijde. Deze beelden naast elkaar creëren een mooie spanning.  

Opgevoed

Mede door de ogen van de landschapsschilders uit de zestiende en zeventiende eeuw heeft onze leefomgeving een andere betekenis gekregen. Niet alleen hun kadrering heeft ons opgevoed in “echt kijken”, maar ook de kijkrichting en het perspectief voegde een nieuwe ervaring toe. In zijn inleiding schets Koos de Wilt hoe de landschapsfotografie tot stand is gekomen. Hij legt de relatie met het werk van Martin Kers dat een belangrijk aandeel heeft in de ontwikkeling van de Nederlandse landschapsfotografie. Een citaat:  “Martin Kers is internationaal een van de meest bekende voorbeelden van fotografen die de Nederlandse landschapstraditie naar onze eigen tijd heeft getrokken.” 

 

Zand

Martin Kers is fijngebouwd heeft zachte ogen en een grote grijze snor. Onder zesendertig ingelijste foto’s van zand, gefotografeerd door Marijke Kers, nemen we plaats op de bank. De verschillende kleuren en structuren symboliseren de vele reizen naar de diverse plekken over de hele wereld die het echtpaar heeft gemaakt.  De prettige en lichte studio kijkt uit over de rivier de Lek. Een integer gesprek over zijn nieuwste boek: Het land van Martin Kers.

 

Waar ligt het land van Martin Kers? 

Het landschap ligt bij mezelf, het is mijn eigen landschap. Het landschap is van iedereen en iedereen zou zijn eigen landschap moeten zien. Iets wat je misschien moet leren, maar in feite wordt het al meer als je bijvoorbeeld op de grond gaat liggen en naar de ruimte om je heen kijkt. Dan creëer je al een eigen landschap. Het is anders dan dat je staat. Kijk, een landschap is zichzelf, dat is onveranderbaar. We moeten omgaan met het landschap zoals we dat zien. Maar je bent als mens niet altijd in staat om iedere dag op dezelfde manier te kijken. De ene dag ben je helderder dan de andere dag, of wil je het anders zien. Wat ik vandaag maak kan ik morgen niet maken. Het is buitengewoon inspirerend om te weten dat het altijd nieuw is. 

 

Als ik uw werk zie dan associeer ik die onwillekeurig met schilderijen. Het stijgt vaak uit boven een exacte registratie van de werkelijkheid. 

Ik ben gecharmeerd van Jacob Ruysdael. Zijn werk is meer dan alleen een afspiegeling van de werkelijkheid. Door zijn fantasie te gebruiken veranderde hij het perspectief. Dat is wat ik ook doe. Ik wil niet romantiseren, maar ik probeer wél te idealiseren. Ik probeer mijn eigen landschap te maken, méér dan alleen documentair te zijn, want dat is niet interessant voor mij. Er is meer aan de hand.

 

U wordt omschreven als dé fotograaf van het Nederlands landschap? Hoe brengt u vooral dat Nederlandse naar voren?

Nederland is plat en dat kun je al gauw zien aan foto’s. Nederland heeft bepaalde stemmingen in de lucht, in het weer en dat vind ik opvallend. Ik reis veel en ik wil niet zeggen dat het weer in elk land zijn eigen kanten of invloeden heeft, maar vaak is dat wel zo. In Scandinavië, Engeland en Ierland aan de westkust vind ik dat ook terug. 

 

U legt de schoonheid van het alledaagse vast in licht, lucht en details. Moet u daarvoor, in dit dichtgeslibde landje, erg op zoek?

Ik ben er niet op uit om dingen te fotograferen die al van zichzelf mooi zijn. Ik ga niet op zoek, ik loop er vooral tegenaan. Wel bepaal ik het gebied en om daar te komen rij ik bepaalde routes en dan kijk ik of er iets inzit, maar het gebeurt ook wel eens dat ik niets zie. 

 

Ik ben er niet op uit om dingen te fotograferen die al van zichzelf mooi zijn. Dit is een zandstorm in de polder, die kun je niet bestellen, die kom je tegen!

 

Ik zie ook beelden waar vooral kleur, vlak en/of lijn domineert, bijvoorbeeld de foto’s met de gele huisjes waar het pad tussendoor loopt. Is dit een ontwikkeling naar abstractie?

Ik denk vaak in vlakken. Ik deel de compositie op in drie delen: lucht, landschap en voorgrond met een vulling of een drager. 

 

Hoe is het boek tot stand gekomen? 

Het is lastig een boek te maken wat helemaal naar je zin is. Mijn idee was om na alle boeken die ik al gemaakt heb en met materiaal wat ik al had, een boek te maken met foto’s die ikzelf mooi vind en dat is gelukt 

 

Was het moeilijk om een selectie te maken? 

Ja, dat is heel lastig, ik heb er twee jaar over gedaan om alles goed bij elkaar te vinden. Het moet bij elkaar passen. Je maakt een compositie en kijkt of dat kan, je kijkt nog eens en weer eens. Samen met mijn vrouw heb ik er de meeste tijd aan besteed en later met de vormgever en dan kom je er uiteindelijk wel uit.

 

U heeft een respectabel aantal fotoboeken gemaakt. Ieder jaar wel één, gaat u in dit tempo door?

Er komen nog elf boeken aan, die maak ik samen met Marijke. Marijke doet de research en de onderschriften. We reizen met onze camper langs alle kusten en eilanden van Europa en zijn maanden onderweg. Afgelopen zomer hebben we een deel van Engeland gedaan. Noorwegen is af, dat boek verschijnt in het voorjaar. 

 

Op de Buiten-Hebriden lijkt het wel of daar het weer geboren wordt: zo nieuw, zo helder en zo wild!

 

‘Het land van Martin Kers’ verschijnt met vier verschillende covers. Is dit, want dat is al zo vaak gedaan, om de vier jaargetijden weer te geven zonder ze te benoemen? We zijn er niet op uitgeweest om de vier jaargetijden te creëren, maar als het zo lijkt vind ik het goed, want zo kun je het ook zien. 

 

Is er een onderwerp, wat u nog niet gedaan heeft en waar u nog graag in zou willen duiken?

Ik zou willen ensceneren, buiten, dat doe ik nu niet. In de academietijd, toen ik nog zwart-wit werkte, nam ik mensen mee naar buiten, de natuur in. Ik zou bepaalde vormen in dat landschap willen fotograferen, vanuit een vooropgezet plan, zodat je weet wat je gaat doen. Dat heb ik jaren niet gedaan. Ik kan me voorstellen dat ik daar nog iets mee ga doen.

 

www.martinkers-foto.nl